03/03/2022

Weryfikacja umowy spółki

Różnego rodzaju ograniczenia w zbywaniu udziałów możemy znaleźć w pierwszej kolejności w umowie spółki z o.o. Często spotykane są w jej treści postanowienia, które wprowadzają wymóg uzyskania zgody zarządu lub zgromadzenia wspólników spółki na zbycie udziałów. Ponadto, nierzadko pozostałym wspólnikom spółki przysługuje prawo pierwszeństwa nabycia zbywanych udziałów. Wówczas przed zawarciem umowy sprzedaży udziały będące przedmiotem transakcji powinny zostać w pierwszej kolejności zaoferowane dotychczasowym wspólnikom spółki.

Umowa sprzedaży udziałów zawarta bez wymaganej zgody odpowiedniego organu spółki stanowi czynność bezskuteczną i to zarówno wobec spółki, której udziały są sprzedawane, jak i w stosunkach między nabywcą i zbywcą udziałów. Sprzedaż udziałów bez wymaganej zgody nie wywołuje zatem skutków do momentu aż zgoda ta nie zostanie uzyskana. Umowa taka może stać się skuteczna dopiero wtedy, gdy zostanie udzielone stosowne zezwolenie ze strony spółki. Udzielenie zgody na sprzedaż udziałów może zatem nastąpić zarówno przed sprzedażą, jak i po zawarciu umowy. Jeżeli zgoda nie zostanie udzielona, wówczas nie dojdzie do skutecznego zbycia udziałów.

Zachowanie odpowiedniej formy i reprezentacji

Należy pamiętać, że przepisy wymagają, aby zbycie udziałów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zostało dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Jest to bardzo ważne, ponieważ brak zachowania przewidzianej przez ustawę formy zawarcia umowy będzie skutkować nieważnością dokonanej czynności.

Na ważność umowy zbycia udziałów może mieć także wpływ sposób reprezentacji stron umowy, zwłaszcza gdy jedną z nich jest spółka. Należy wówczas dokładnie sprawdzić zasady reprezentacji tej spółki oraz zweryfikować, czy nie musi być reprezentowana np. przez pełnomocnika lub radę nadzorczą spółki.

Własność nieruchomości rolnych

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że w pewnych sytuacjach KOWR (Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa) może skorzystać z przysługującego mu prawa pierwokupu i przejąć zbywane udziały. Co ważne, nie dotyczy to jedynie spółki prowadzącej działalność rolniczą, ale każdej, która jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości rolnej o powierzchni co najmniej 5 ha albo nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni co najmniej 5 ha. Wielu wspólników, ale i członków zarządu spółek z o.o., może nie wiedzieć, że powyższa zasada ma zastosowanie do ich spółki, czego konsekwencją może być nabycie udziałów spółki przez KOWR.

W takim przypadku wspólnik zamierzający zbyć udziały powinien najpierw zawrzeć warunkową umowę zbycia udziałów, a następnie spółka powinna zawiadomić o tym KOWR. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa może wówczas w terminie 2 miesięcy złożyć oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu, co będzie równoznaczne z nabyciem sprzedawanych udziałów i uzyskaniem statusu wspólnika w spółce z o.o. Bezwarunkowe zbycie udziałów i niepoinformowanie KOWR o możliwości skorzystania z prawa pierwokupu lub nabycia udziałów skutkuje bezwzględną nieważnością takiej umowy.

Należy pamiętać, że powyższą zasadą objęte są także wszelkie transakcje na udziałach między obecnymi wspólnikami spółki. Jednym z niewielu wyjątków, który pozwala na swobodne zbywanie udziałów, jest możliwość zbycia udziałów na rzecz osoby bliskiej zbywcy, tj. m.in. dzieci, rodzeństwa oraz rodziców, które nie jest objęte prawem pierwokupu KOWR.

Zastaw na udziałach

Z punktu widzenia kupującego, który zamierza nabyć udziały, niezwykle istotne jest zweryfikowanie przed transakcją, czy udziały, które zamierza nabyć, nie są zastawione. Takiej weryfikacji można dokonać w kilka minut w dowolnym sądzie, w którym został utworzony wydział rejestru zastawów. Warto poświęcić ten czas, gdyż nabycie udziałów objętych zastawem rejestrowym z zastrzeżeniem dot. zbywania udziałów będzie nieważne.

Dotacje unijne

Przygotowując się do zbycia udziałów w spółce z o.o., warto także zweryfikować, czy spółka uzyskiwała w ciągu ostatnich kilku lat jakiekolwiek dotacje, a w szczególności dotacje unijne. Powszechnym zapisem w umowie o dofinansowanie jest bowiem wymóg uzyskania zgody organu na zmiany składu osobowego wspólników spółki będącej beneficjentem dotacji. W celu ograniczenia ryzyka ewentualnego zwrotu dotacji należy pamiętać o uprzednim zawiadomieniu organu o planowanych działaniach i uzyskaniu stosownej zgody.

Umowy kredytu oraz umowy leasingu

Podobnie jak w przypadku uzyskanych dotacji, przed zbyciem udziałów analizy wymagają również umowy kredytu oraz umowy leasingu zawarte przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Umowy te bardzo często przewidują obowiązek poinformowania banku o zamierzonej transakcji, a niekiedy wymagana jest nawet zgoda banku na zbycie udziałów. Niezastosowanie się do obowiązków wynikających z umowy może skutkować wypowiedzeniem umowy przez bank, a w konsekwencji obowiązkiem natychmiastowej spłaty całej kwoty kredytu.

Licencje, koncesje i inne decyzje administracyjne

Obowiązki związane ze zmianą składu osobowego wspólników spółki z o.o. mogą wynikać również z przepisów ustaw szczególnych, na podstawie których na rzecz spółki wydano określoną decyzję administracyjną. Warto zweryfikować, czy w związku z planowanym zbyciem udziałów spółka nie powinna wykonać jakichś obowiązków wobec organu, który przyznał jej określoną koncesję, licencję lub zezwolenie. Brak dokonania stosownego zawiadomienia we właściwym terminie może spowodować cofnięcie koncesji, zezwolenia czy licencji lub zmianę jej zakresu, co stanowi istotne ryzyko dla spółki, której działalność oparta jest właśnie na tej decyzji administracyjnej.

Potrzebujesz pomocy przy sprzedaży udziałów? Zapraszamy do kontaktu  z doświadczonymi doradcami z Kancelarii PragmatIQ, którzy wyjaśnią wszelkie kwestie z tym związane, a także kompleksowo przeprowadzą cały proces. Zapraszamy również do zapoznania się z naszą ofertą.


Kacper Ziniak
Kacper Ziniak

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz samodzielnie określić warunki przechowywania lub dostępu plików cookie w Twojej przeglądarce.