Jednoosobowa działalność gospodarcza czy spółka z o.o.?

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest najpopularniejszym rodzajem spółki w Polsce. Jest też drugą najpopularniejszą formą prowadzenia działalności w naszym kraju – zaraz po jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG). Popularność spółki z o.o. nie jest przypadkowa – w przeważającej mierze prowadzenie biznesu w tej formie okazuje się najkorzystniejsze.  O tym, dlaczego zalety prowadzenia działalności w ramach spółki z o.o. przewyższają zalety jednoosobowej działalności gospodarczej, dowiesz się z tego artykułu.

Jaka jest najważniejsza różnica między jednoosobową działalnością gospodarczą, a spółką z o.o.?

Naszym zdaniem najważniejsza różnica między jednoosobową działalnością gospodarczą a spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.) dotyczy zasad odpowiedzialności za firmowe zobowiązania. 

W przypadku prowadzenia firmy w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej, majątek prywatny i firmowy przedsiębiorcy nie podlega rozróżnieniu, a właściciel jednoosobowej działalności gospodarczej odpowiada za zobowiązania firmy całym swoim majątkiem. Oznacza to, że w razie problemów finansowych firmy, wierzyciele mogą dochodzić roszczeń zarówno z majątku firmowego jak i prywatnego właściciela firmy. W takiej sytuacji bez znaczenia pozostaje moment nabycia tych przedmiotów (przed, w trakcie, po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej).

Spółka z o.o. jako osoba prawna jest samodzielnym podmiotem praw i obowiązków, a zatem to spółka (a nie jej wspólnicy) powinna regulować wszystkie zaciągane przez nią zobowiązania. Co do zasady wspólnicy spółki nie odpowiadają swoim majątkiem prywatnym za zobowiązania spółki, a ich odpowiedzialność ogranicza się do wysokości wniesionych do spółki wkładów. Oznacza to, że w przypadku ewentualnej egzekucji z majątku spółki, odpowiedzialności wspólników sprowadza się do ryzyka utraty składników majątkowych, jakie wnieśli do spółki tytułem wkładu.

Czym jeszcze sp. z o.o. różni się od JDG?

Struktura prawna

Przedsiębiorstwo jednoosobowe to najprostsza forma prowadzenia działalności gospodarczej. Właściciel i firma są traktowani jako jedno, co oznacza, że właściciel bezpośrednio prowadzi działalność i jest odpowiedzialny za wszystkie decyzje.

Spółka z o.o. jest odrębnym podmiotem prawnym od jej właścicieli. Ma osobowość prawną, co oznacza, że może zawierać umowy, posiadać majątek i być stroną postępowań sądowych we własnym imieniu. Wszystkie sprawy w imieniu spółki prowadzi zarząd, w skład którego wchodzą osoby powołane przez wspólników spółki. W zależności od założeń biznesowych, w skład zarządu mogą wchodzić osoby z zewnątrz jak i sami wspólnicy. W pierwszej sytuacji rola wspólników w zakresie kierowania spółką, ograniczać się będzie do najważniejszych decyzji, związanych m.in. nabyciem i zbyciem nieruchomości, zatwierdzeniem sprawozdań finansowych czy też udzieleniem członkom zarządu absolutorium ze sprawowanej przez nich funkcji. W drugiej sytuacji to wspólnicy, pełniący jednocześnie funkcje w zarządzie, będą mieć pełny wpływ na funkcjonowanie spółki.

Brak składek ZUS

Prowadzenie firmy w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej wiąże się z koniecznością opłacania składek ZUS, w tym na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Odmiennie niż w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej, co do zasady wspólnicy spółek z o.o., jeżeli jest ich więcej niż 1, nie są zobowiązani do płacenia składek ZUS. Jest to istotna zaleta tej formy prowadzenia działalności.

Podatki

Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą ma do wyboru jedną z trzech form opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych: na zasadach ogólnych według skali podatkowej (stawka podatkowa 12% i 32%), podatek liniowy (stawka podatku 19%), ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.

W przypadku spółki z o.o., jej dochody są zasadniczo opodatkowane są według stawki CIT w wysokości 19%. W niektórych przypadkach spółka z o.o. ma jednak możliwość skorzystania z obniżonej stawki podatkowej CIT w wysokości 9%.

Spółka z o.o. ma również możliwość z skorzystania z opodatkowania na zasadach tzw. estońskiego CIT. Skorzystanie z tej formy opodatkowania oznacza brak powstania obowiązku podatkowego w CIT tak długo, jak wypracowany przez spółkę zysk nie zostanie wypłacony wspólnikom. Pozwala to na stosunkowo korzystne ukształtowanie opodatkowania dochodów takiej spółki, zwłaszcza jeżeli jest ona nakierowana na inwestycje.

Czy spółka z o.o. jest lepsza od jednoosobowej działalności gospodarczej?

Naszym zdaniem poza wyżej wymienionymi zaletami sp. z o.o. jest jeszcze wiele argumentów, które przemawiają za tym, że spółka z o.o. jest lepsza od jednoosobowej działalności gospodarczej. 

Sukcesja

W porównaniu do jednoosobowej działalności gospodarczej, niepodważalną zaletą spółki z o.o. jest możliwość szybkiej i bezkonfliktowej sukcesji firmy, pozwalającej uniknąć paraliżu działalności.

Śmierć przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą w większości przypadków paraliżuje działalność, którą prowadzi za życia. Spadkobiercy co prawda dziedziczą majątek przedsiębiorcy (zarówno prywatny jak i firmowy), jednak aby mogli kontynuować działalność zmarłego, konieczne jest przeprowadzenie długotrwałego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku oraz jego podział. W rezultacie, do czasu zakończenia formalności spadkowych, firma często traci kontrahentów, ale także uzyskane za życia przedsiębiorcy licencje, koncesje oraz decyzje. W konsekwencji może to się przełożyć na konieczność zakończenia działalności przedsiębiorstwa.

Inaczej wygląda sukcesja spółek kapitałowych, w tym między innymi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która może kontynuować swoją działalność bez względu na śmierć wspólnika. Zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych, spadkobiercy wstępują do spółki z o.o. w miejsce zmarłego wspólnika. Ustawa przewiduje zatem gwarancję kontynuacji działalności spółki.  Co więcej, wiele kwestii związanych z dziedziczeniem można swobodnie uregulować w umowie spółki w sposób odmienny niż wynikający z zapisów k.s.h. Przede wszystkim dotyczy to kwestii wprowadzenia do umowy spółki trybu wyboru przedstawiciela spadkobierców, który będzie wykonywał ich prawa w spółce. Ponadto, możliwe jest uregulowanie wskazujące na to, że w miejsce zmarłego wspólnika wstąpi konkretna osoba. Takie rozwiązania z całą pewnością pozwolą na zachowanie ciągłości działania spółki, uchronią spółkę przed chaosem organizacyjnym, ale także zapobiegną ewentualnym konfliktom wśród spadkobierców.

Warto podkreślić, że postanowienia umowy spółki w zakresie dziedziczenia będą miały pierwszeństwa przed ogólnymi przepisami o dziedziczeniu ustawowym, a także przez rozporządzeniami testamentowymi.

Więcej na temat dziedziczenia udziałów w spółce z o.o. możesz przeczytać w naszym artykule Sukcesja w spółce z o.o. – jak skutecznie przekazać firmę następcom?.  

Sprzedaż firmy

Sprzedaż firmy prowadzonej w formie spółki z o.o. jest zdecydowanie mniej skomplikowana niż sprzedaż JDG. Jest tak przede wszystkim dlatego, że jedną z cech spółki z o.o. jest możliwość prostej zmiany składu osobowego wspólników. Sprzedaż spółki z o.o. polega de facto na sprzedaży udziałów wspólników w tej spółce. Wskutek tej transakcji sama struktura spółki i jej bieżącego biznesu nie zostaje zmieniona czy naruszona. Cała procedura odbywa się niejako w tle codziennego biznesu i kontrahenci firmy mogą jej nawet nie zauważyć. Spółka z o.o. jest bowiem odrębnym od wspólników podmiotem prawa. Cały jej majątek, klienci, znaki towarowe, licencje i koncesje należą do spółki a nie do wspólników, a zatem sprzedaż udziałów przez wspólnika pozostaje bez wpływu na te kwestie. 

Więcej na temat sprzedaży firmy prowadzonej w formie spółki z o.o. przeczytasz w artykule Spółka z o.o. – optymalna forma prawna do sprzedaży biznesu. 

Sprzedaż jednoosobowej działalności gospodarczej jest transakcją znacznie bardziej skomplikowaną aniżeli sprzedaż spółki z o.o. W takiej sytuacji mamy do czynienia ze sprzedażą przedsiębiorstwa osoby fizycznej, czyli wszystkich składników materialnych i niematerialnych wchodzących w jego skład. W przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa jednoosobowego konieczne jest wskazanie wszelkich składników majątku przedsiębiorcy, które podlegają sprzedaży, przenoszenie umów z kontrahentami i klientami, a także ponowne występowanie o decyzje administracyjne, które w chwili sprzedaży mogą wygasnąć. Co więcej, z uwagi na fakt, iż działalność zaczyna być prowadzona przez nowy podmiot, elementy takie jak NIP i REGON ulegają zmianie.

Rozważając sprzedaż firmy prowadzonej w formie JDG warto zastanowić się nad jej przekształceniem na przykład spółkę z o.o. Takie rozwiązanie może znaczenie przyspieszyć i uprościć cały proces.

Przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę z o.o. - o czym należy pamiętać?

Przed przystąpieniem do procedury przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę z o.o. warto przeanalizować i przemyśleć kilka kwestii.

W pierwszej kolejności należy zapoznać się z umowami zawartymi przez przedsiębiorcę i sprawdzić czy nie zawierają one postanowień zobowiązujących do zawiadomienia lub uzyskania zgody kontrahenta na planowane przekształcenie. Brak dopełnienia obowiązku poinformowania lub uzyskania zgody na przekształcenie może skutkować wypowiedzeniem umowy przez kontrahenta.

Ponadto, należy przeanalizować również wszelkie decyzje administracyjne, koncesje oraz dotacje otrzymane przez przedsiębiorcę. Co do zasady, spółka przekształcona staje się z mocy prawa podmiotem wszelkich koncesji, zezwoleń, ulg oraz uprawnień z decyzji administracyjnych, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Mimo to, każdorazowo warto jednak zapoznać się z treścią tych decyzji, aby uniknąć negatywnych konsekwencji.

Dodatkowo, istotne jest ustalenie czy przedsiębiorca nie był przed przekształceniem właścicielem nieruchomości rolnej. Jeżeli tak, należy w procesie przekształcenia uwzględnić przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Ich naruszenie może prowadzić do nieważności nabycia nieruchomości.

O tym na co jeszcze uważać przy przekształceniu w sp. z o.o. możesz dowiedzieć się z naszego artykułu 10 najczęściej popełnianych błędów przy przekształceniu w spółkę z o.o. 

Zalety i wady przekształcenia spółki z o.o. w jednoosobową działalność gospodarczą

Decydując się na przekształcenia JDG w sp. z o.o. można skorzystać ze wspomnianych powyżej zalet spółki z o.o. Naszym zdaniem przekształcenia JDG w sp. z o.o. jest najlepszym sposobem na zmianę formy prawnej prowadzonej firmy.

Bez wątpienia do najistotniejszych zalet przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę z o.o. zaliczyć należy kontynuowania biznesu, przy jednoczesnej zmianie struktury prawnej. Spółka z o.o. powstała z przekształcenia przedsiębiorcy lub innej spółki staje się z mocy prawa podmiotem wszelkich koncesji, zezwoleń, ulg oraz uprawnień z decyzji administracyjnych. 

Dodatkowo, istotną zaletą przekształcenia jest większa pewność co do majątku przyszłej spółki z o.o. Jest mniejsze ryzyko, że jakieś istotne składniki majątku firmy nie przejdą na spółkę z powodu nie dopełnienia jakiś formalności przy aporcie. Przekształcenie w spółkę z o.o. daje również pewność, że umowy zawarte w przez firmę prowadzoną w formie JDG pzejdą na spółkę z o.o.

Wadą przekształcenia jest konieczność poniesienia związanych z tym kosztów, w tym przede wszystkim opłat sądowych, wynagrodzenia biegłego rewidenta oraz kosztów notarialnych. Proces przekształcenia wymaga również dodatkowego zaangażowania księgowości przekształcanego przedsiębiorcy ze względu na obowiązek sporządzenia sprawozdania finansowego, które jest niezbędne do przygotowania planu przekształcenia. 

Przekształcenie w spółkę — pomoc prawna

Do tej pory skutecznie przeprowadziliśmy ponad 300 przekształceń. Nasza wiedza i wieloletnie doświadczenie umożliwiają nam kompleksowe przeprowadzenie całej procedury przekształcenia w sposób szybki i skuteczny. Jeśli zatem rozważasz przekształcenie prowadzonej jednoosobowej działalności gospodarczej zapraszamy do kontaktu z naszymi specjalistami. 

Karolina Jezierska-Kowalska