Jak wygląda procedura i jakie wywołuje skutki odwołanie członka Zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością?

Zgodnie z przepisami kodeksu spółek handlowych, członkowie Zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością co do zasady powoływani i odwoływani są na podstawie uchwały wspólników tej spółki. Czy możliwe jest odmienne uregulowanie kwestii odwoływania członka zarządu spółki? Od kiedy jest skuteczne i jakie konsekwencje wywołuje odwołanie członka zarządu?

Kto powołuje i odwołuje członków zarządu spółki?

Jeśli umowa spółki nie zawiera w tym zakresie innych postanowień, uprawnieni do powoływania i odwoływania członków zarządu spółki są jej wspólnicy. Dokonują oni wyboru w formie uchwały podejmowanej podczas zgromadzeń wspólników zwoływanych w tradycyjny sposób przez zarząd spółki lub bez formalnego zwołania, jeśli wszyscy wspólnicy są obecni i żaden z nich nie złoży sprzeciwu co do treści podejmowanych uchwał.

Umowa spółki może jednak przewidywać ustalenie tych kompetencji w odmienny sposób, np. przekazując uprawnienie do powoływania członków zarządu Radzie Nadzorczej spółki, jeśli została ona ustanowiona. Innym odmiennym od kodeksowego sposobem powoływania i odwoływania członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest możliwość przyznania kompetencji osobistych na rzecz każdego lub niektórych ze wspólników. Należy jednak pamiętać, że pomimo przekazania kompetencji do powołania i odwołania członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na rzecz innego organu, o ile umowie wyraźnie nie zastrzeżono przeciwnie, wspólnicy dalej mają uprawnienie do odwołania członka zarządu w każdym czasie.

Więcej na temat zarządu jako organu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i obowiązku ustanowienia zarządu dowiesz się z artykułu Czym jest zarząd w spółce z o.o.? 

Wykorzystaj 100% możliwości jakie daje spółka z o.o. Sprawdź nasze książki, w których znajdziesz niemal 1000 pytań i odpowiedzi na temat spółki z o.o.!

Skuteczność podjęcia uchwały o odwołaniu członka zarządu

Co do zasady powołanie lub odwołanie członka zarządu jest skuteczne z chwilą podjęcia uchwały o określonej treści przez wspólników spółki z o.o. (lub inny uprawniony podmiot). Uchwała o powołaniu lub odwołaniu członka zarządu może przewidywać zaistnienie opisanego w niej skutku także w innym, określonym w uchwale terminie.

W spółkach, w których członek zarządu nie jest jednocześnie jednym ze wspólników zdarzyć się może, że nie będzie wiedział o zgromadzeniu wspólników i podjętej uchwale o jego odwołaniu. Jest to możliwe zwłaszcza w sytuacji, gdy wspólnicy podejmują uchwałę o odwołaniu członka zarządu podczas nieformalnie zwołanego zgromadzenia. W takim przypadku członek zarządu może w ogóle nie mieć wiedzy o tym, że zgromadzenie zostało zwołane, a także nie mieć świadomości zamiaru podjęcia uchwały o odwołaniu go z zarządu spółki, do momentu gdy informacje o odwołaniu zostanie mu przekazana.

Czy odwołanego członka zarządu należy poinformować o treści podjętej uchwały?

Oczywistym jest, że odwołany członek zarządu powinien zostać poinformowany przez wspólników o podjętej uchwale i odwołaniu go z pełnionej dotychczas funkcji w organie. Odpowiednie zmiany powinny zostać także możliwie szybko zgłoszone do rejestru przedsiębiorców KRS z wnioskiem o zmianę wpisu spółki w rejestrze. Zgodnie jednak z przeważającym stanowiskiem zarówno w orzecznictwie, jak i wśród komentatorów, obowiązek poinformowania odwołanego członka zarządu nie wpływa na fakt i skuteczność jego odwołania już w chwili podjęcia tej uchwały (o ile w treści samej uchwały nie zastrzeżono innego terminu).

Wskazać należy, że w zakresie skuteczności odwołania członka zarządu ścierają się dwa odmienne poglądy. Zgodnie z pierwszym z nich, podjęcie przez wspólników uchwały powinno być traktowane odpowiednio do przepisów o złożeniu oświadczenia woli, tj. jego skuteczność zaistnieje w chwili przekazania oświadczenia o odwołaniu temu członkowi zarządu. Zdecydowanie przeważającym jest jednak drugi pogląd, stanowiący iż momentem odwołania jest samo podjęcie uchwały przez uprawniony organ / podmiot.

Za prawidłowością drugiego ze wskazanych poglądów przemawia w szczególności kwestia bezpieczeństwa spółki, w sytuacji gdy przekazanie informacji członkowi zarządu byłoby z różnych względów niemożliwe. Skuteczność odwołania w chwili podjęcia uchwały stanowi wyraz kontroli wspólników nad spółką i możliwością szybkiej zmiany zarządu w sytuacji, gdyby jego członkowie nie realizowali interesu spółki lub zagrażali jej dalszemu prawidłowego funkcjonowaniu.

Jako ciekawostkę wskazać należy, że zgodnie z jednym z ostatnich wyroków, w przypadku zawarcia w treści uchwały zapisu, iż „uchwała wchodzi w życie od dnia jej powzięcia”, jej skuteczność powinna być oceniana na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym, jeśli termin oznaczony jest w dniach, to kończy się z upływem ostatniego dnia terminu. Przenosząc to do kwestii podjęcia uchwały przez wspólników, w przypadku zawarcia wskazanego sformułowania w jej treści, stanie się ona skuteczna z upływem dnia, w którym została podjęta, a nie w samym momencie jej przegłosowania przez wspólników.

Czynności podejmowane przez odwołanego członka zarządu

Do czasu zmiany wpisu spółki w rejestrze przedsiębiorców KRS odwołany członek zarządu w dalszym ciągu widoczny będzie jako osoba uprawniona do reprezentacji danej spółki. Działania takiej osoby nie będą automatycznie nieważne, jednak ważne jest w tym przypadku terminowe złożenie przez spółkę wniosku do KRS o wykreślenie odwołanego członka organu.

W doktrynie dominuje pogląd, zgodnie z którym czynności podejmowane przez odwołanego członka zarządu, ale przed jego wykreśleniem z rejestru będą ważne. Zgodnie z obowiązującymi przepisami istnieje domniemanie prawdziwości danych podlegających wpisowi do rejestru KRS. W razie więc zawarcia umowy przez odwołanego członka zarządu z osobą trzecią działającą w dobrej wierze, tj. nie mającej wiedzy o podjętej przez wspólników uchwale, będzie ona mogła skutecznie dochodzić wykonania takiej umowy przez spółkę.

Dlatego istotne jest jak najszybsze złożenie wniosku przez spółkę, mające na celu zmianę wpisu i wykreślenie tego członka zarządu. Do czasu gdy odwołany członek zarządu będzie widniał w rejestrze, czynności przez niego podejmowane, będą skuteczne względem osób trzecich. Działania takie mogą zaś być jednak podstawą odpowiedzialności wewnętrznej tego członka zarządu względem spółki.

Andrzej Illukiewicz